Polymetaal

Burnishing, Polijststaal

Een bewerking waarbij het oppervlak van een metalen plaat wordt gepolijst om het glad en glanzend te maken. Dit werk wordt uitgevoerd met polijststaal, een gereedschap van gepolijst staal. Het uiteinde van het gereedschap is vrij stevig en heeft zowel een verdikking als een afgeronde vorm, zodat het kan worden gebruikt om oneffenheden in de metalen plaat te egaliseren, onregelmatige lijnen weg te werken, krassen weg te wrijven en een ongewenste grein te verwijderen. Vroeger rekenden ambachtslieden die koperplaten schaafden een toeslag voor het polijsten van een plaat [*schaven]. Vroeger werd het polijststaal veel gebruikt in de laatste fase van het polijsten van een plaat, na het bewerken met puimsteen* en het gebruik van houtskool*. De plaat werd dan lange tijd dwars en altijd in dezelfde richting gewreven met zeer fijn zand, dat eerst met krijt en later met rode hematiet werd gemengd. Vaak werd het werk met twee handen uitgevoerd om meer hefboomwerking te hebben.

Tegenwoordig wordt het polijststaal vooral gebruikt voor het herstellen van beschadigingen, voor het gladmaken van de plaat na het schrapen met een schraper*, om de witte delen in mezzotint*-werk te verkrijgen (zie ook zwart), na het schrapen, of gewoon om bepaalde delen van de plaat lichter te maken. De reden waarom het polijststaal niet langer wordt gebruikt bij het polijsten* (zie ook schuurmiddelen) is natuurlijk dat er tegenwoordig efficiëntere manieren zijn om dit te doen.
Polijststaal wordt ook gebruikt om de achterkant van vellen papier te wrijven wanneer reliëfgravures met de hand worden gedrukt [* hout, frotton, reliëf].

Er bestaan verschillende soorten polijststalen, waarvan sommige vlakker zijn en andere meer gebogen. Ze worden gereinigd en gepolijst met leer en tinpoeder. Een polijststaal mag nooit op een droge plaat worden gebruikt. Men kan een druppel olie gebruiken (olijfolie volgens Bosse) of, als er niets beters voorhanden is, volstaat een beetje speeksel. Het polijsten van metaal dat gegraveerd moet worden, mag niet worden verward met het polijsten van decoratief metaal. Dit laatste werd vroeger gedaan met een polijststaal van agaat of rode hematiet en glansmiddelen. Bij deze tweede manier van polijsten blijft het metaal iets donkerder dan wanneer het een matte afwerking heeft. [* reinigen door schuren].